HÓA GIẢI RẮC RỐI TRONG QUAN HỆ TÌNH CẢM, GIA ĐÌNH THEO LỜI PHẬT DẠY

Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình có ảnh hưởng lớn đến quan điểm nhận thức, thái độ, hành vi, và đời sống tình cảm của nhau, nhất là sự ảnh hưởng từ phía cha mẹ đến con cái.

Gia đình chính là tế bào của xã hội, là môi trường sống quan trọng đời sống của mỗi người. Cuộc sống an vui, hạnh phúc trong mái ấm của mỗi gia đình có ảnh hưởng rất lớn đến mỗi thành viên trong gia đình và đến toàn xã hội. Trong đó, mối quan hệ tình cảm giữa các thành viên trong gia đình: giữa vợ chồng với nhau, giữa cha mẹ với con cái, giữa ông bà với con cháu, giữa anh chị em với nhau đóng vai trò quyết định đến niềm an vui, hạnh phúc của mỗi cá nhân.

Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình có ảnh hưởng lớn đến quan điểm nhận thức, thái độ, hành vi, và đời sống tình cảm của nhau, nhất là sự ảnh hưởng từ phía cha mẹ đến con cái.

Gia đình đóng vai trò quan trọng trong đời sống của mỗi người như thế, nhưng vẫn có không ít vấn đề rắc rối, những bất hòa nảy sinh từ các mối quan hệ trong gia đình. Đôi khi, chính những rắc rối, những bất hòa ấy dẫn đến các hậu quả vô cùng nghiêm trọng cho các thành viên có liên quan. Nếu không khéo léo, không biết cách giải quyết những vấn đề rắc rối, những bất hòa trong các mối quan hệ gia đình thì gia đình không còn là mái ấm nữa, mà trở thành địa ngục, một địa ngục trần gian, nơi các thành viên trong gia đình đang phải chịu đựng.

Chính vì thế, việc tìm giải pháp, hoặc những biện pháp hỗ trợ để giải quyết những rắc rối, bất hòa, những mâu thuẫn trong gia đình, giữa các thành viên trong gia đình với nhau đã được các ngành khoa học và các tôn giáo lưu tâm, bàn luận nhiều. Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình được xây dựng dựa trên tình thương yêu, quan hệ huyết thống và tinh thần trách nhiệm giữa các thành viên với nhau. Có nhiều vấn đề rắc rối, mâu thuẫn nảy sinh trong quan hệ giữa vợ với chồng, giữa cha mẹ và con cái, và giữa anh chị em trong gia đình. Chúng ta sẽ lần lượt bàn luận về từng mối quan hệ này.

Mối quan hệ giữa vợ chồng với nhau

Quan hệ vợ chồng là quan hệ tình cảm dựa trên tình yêu thương và trách nhiệm với nhau. Nhiều người cứ tưởng rằng, đời sống hôn nhân gia đình là một niềm hạnh phúc lớn, là một thế giới tràn ngập hoa hồng và ấm êm như nhung lụa. Thế nhưng thực tế không phải như vậy. Hầu như đi đến đâu chúng ta cũng nghe những lời than phiền về đời sống hôn nhân của mọi người, hiếm hoi lắm mới nghe được những lời hạnh phúc, tự hào. Hôn nhân và những phiền muộn thường có sự liên hệ gắn kết với nhau, một khi kết hôn thì người ta sẽ phải đối mặt với những rắc rối và những trách nhiệm mà họ không bao giờ mong muốn hoặc chưa bao giờ có trước đó. Đấy là bản chất của đời sống hôn nhân. Có thể có nhiều nguyên nhân dẫn đến những rắc rối trong đời sống hôn nhân, trong quan hệ vợ chồng. Trong đó có những nguyên nhân chính yếu và phổ biến như sau:

Một là sự thiếu tin tưởng và hay nghi ngờ giữa vợ chồng với nhau. Nếu giữa vợ chồng mà luôn thiếu tin tưởng ở nhau, luôn luôn nghi ngờ nhau thì sẽ gây đau khổ cho nhau không ít. Khi cha mẹ đau khổ thì con cái cũng khổ lây. Để tạo niềm tin nơi vợ hay chồng của mình thì giữa vợ chồng không nên có những điều bí mật. Bí mật sẽ tạo nên nghi ngờ, nghi ngờ thì dẫn đến ghen tuông, ghen tuông sẽ tạo ra tức giận, tức giận là tác nhân gây ra thù hằn và thù hằn có thể dẫn đến chia rẽ, tự vẫn hoặc thậm chí là giết hại lẫn nhau.

Hai là do lúc yêu nhau, cả hai giới đều bị tình cảm che lấp mất sự sáng suốt, mọi người thường gọi điều này là sự mù quáng trong tình yêu. Có nghĩa là khi người ta yêu nhau, cả hai bên đều cố gắng biểu lộ những khía cạnh tốt đẹp, những ưu điểm của bản thân, những phẩm chất có giá trị của mình với người yêu, họ có xu hướng chấp nhận nhau trên những giá trị bề ngoài, và không khám phá được, không nhìn thấy rõ những mặt trái, những khuyết điểm của nhau. Và nhiều người trong khi yêu có xu hướng lờ đi những lỗi lầm của người kia vì nghĩ rằng họ có thể chỉnh sửa chúng sau khi kết hôn, hoặc là họ có thể sống được với những lỗi lầm ấy vì “tình yêu sẽ chinh phục tất cả”. Chính điều này mà sau khi đã kết hôn, khi mà vị ngọt của tình yêu lãng mạn, lý tưởng lúc ban đầu đã đội nón ra đi, khi mà giữa hai người không còn gì phải dè dặt, tất cả những tính cách thật của hai người đều bộc lộ ra, khiến họ phải đối mặt với nhiều vấn đề, với những thực tế mà trước đây họ chưa từng thấy hoặc là làm ngơ, làm cho họ khổ đau, vỡ mộng.

Ba là do khó khăn về kinh tế tài chính, thiếu thốn trong các nhu cầu về vật chất. Tình yêu, đời sống hôn nhân không thể nào trọn vẹn khi mà gia đình không có cơm ăn, không có áo mặc, thiếu thốn mọi bề. Trong xã hội hiện tại, chỉ có “một mái nhà tranh hai quả tim vàng” thì không thể nào sống hạnh phúc với nhau được. Vì thiếu thốn vật chất thì không thể nào sống thoải mái được. Người phương Tây có một câu ngạn ngữ khá hóm hỉnh rằng: “Khi cái nghèo đến gõ cửa thì nữ thần tình yêu vội vàng bay qua cửa sổ.” Tuy nhiên, nói như thế không có nghĩa là muốn có được đời sống hôn nhân hạnh phúc thì phải giàu có, nhiều người giàu có mà vẫn khổ đau như thường. Nhưng mà để có thể đảm bảo được đời sống hôn nhân hạnh phúc thì phải đảm bảo được những nhu cầu cơ bản, thiết yếu của cuộc sống, vì đấy là điều kiện cần thiết, cơ bản nhất để sống còn.

Thế thì Phật giáo quan niệm như thế nào về hôn nhân gia đình, và có những đóng góp gì cho việc giải quyết những vấn đề khó khăn, rắc rối và mâu thuẫn giữa vợ chồng với nhau? Nhiều người nghĩ rằng Phật giáo chống lại đời sống hôn nhân gia đình. Không phải như thế. Đức Phật không bao giờ phản đối việc lập gia đình, sống đời sống vợ chồng của những người bình thường. Ngài chỉ nói ra cho mọi người biết những vấn đề rắc rối, những khó khăn trong đời sống hôn nhân gia đình và lo lắng cho mọi người vì sợ mọi người sẽ phải khổ đau khi đối diện với những rắc rối, khó khăn đó. Ngài chỉ cảnh báo mà thôi, chứ không phải chống đối, không phải quy tội cho vấn đề hôn nhân gia đình. Ngài cảnh bảo để những ai muốn sống đời sống hôn nhân gia đình thì phải chuẩn bị tinh thần để đối mặt với những hệ lụy của nó.

Bên cạnh đó, Đức Phật còn có những lời dạy giúp cho mọi người có thể vượt qua được những khó khăn, rắc rối trong đời sống hôn nhân gia đình, để tạo dựng hạnh phúc cho cuộc sống. Tronh kinh Tăng Chi Bộ, phẩm Năm pháp, bài kinh Người gia chủ, Đức Phật đã khuyên bảo những người con gái sắp về nhà chồng của ông Uggaha rằng: Phải kính trọng và thương yêu chồng, kính trọng và đối xử hòa nhã với cha mẹ chồng, lo chu toàn công việc trong gia đình chồng, kính trọng những người mà chồng mình kính trọng, phải thông thạo các việc nữ công gia chánh, biết quản lý và sắp đặt công việc nhà, quan tâm đến những người làm công trong nhà, phân chia công việc phù hợp cho họ, không nên nuôi dưỡng những ý nghĩ chống lại chồng, không nên thô lỗ, độc ác, cay nghiệt đối với chồng, không nên tiêu xài hoang phí, bảo vệ và tiết kiệm tài sản mà chồng đã kiếm được, luôn luôn ân cần và trong sáng cả trong tâm tưởng lẫn trong hành động, chung thủy với chồng và không được ngoại tình trong hành động cũng như trong tư tưởng, tế nhị trong lời nói và lễ phép trong hành động, tử tế và siêng năng trong công việc, luôn quan tâm chăm sóc cho chồng, biết dịu dàng, bình tĩnh và thấu hiểu chồng, chia sẻ hoặc động viên, khuyên bảo chồng khi cần thiết. Đồng thời Đức Phật còn khuyên các cô gái nên tìm hiểu kỷ về chồng, biết tính cách, hành động, thói quen của chồng, và sẵn sàng giúp đỡ, cộng tác với chồng trong mọi công việc. Cùng với những lời khuyên dành cho người nữ, Đức Phật còn nhấn mạnh rằng, người nữ đóng vai trò rất quan trọng trong gia đình. Sự an vui, hạnh phúc và hòa thuận trong gia đình là phần lớn phụ thuộc vào người phụ nữ. Đấy là những lời đã được Đức Phật dạy cách đây hơn 25 thế kỷ, thế nhưng những lời dạy này vẫn rất phù hợp với người phụ nữ trong xã hội hiện tại và thậm chí là cả trong tương lai.

Trong đời sống hôn nhân gia đình, theo Đức Phật thì người chồng thường mong muốn ở người vợ những đức tính như là: tình thương yêu, sự ân cần, có bổn phận với gia đình, chung thủy, biết chăm sóc con cái, biết tiết kiệm, chăm lo các bữa ăn cho gia đình, an ủi và xoa dịu chồng mỗi khi chồng không vui, và dễ thương trong mọi việc. Ngược lại, người vợ cũng thường mong muốn ở người chồng những đức tính như là: dịu dàng, nhã nhặn, thân thiện, sự bảo đảm an toàn, công bằng, chung thủy, trung thực, có những mối quan hệ bạn bè tốt, ủng hộ về đạo đức.

Trong kinh Thiện Sanh, Đức Phật cũng đã dạy về bổn phận của người vợ đối với chồng: “Thi hành tốt đẹp bổn phận của mình, khéo tiếp đón bà con, chung thủy với chồng, khéo gìn giữ tài sản của chồng, khéo léo và nhanh nhẹn làm mọi công việc.” Còn bổn phận của người chồng đối với vợ thì: “Kính trọng vợ, thương yêu vợ, chung thủy với vợ, giao quyền hành cho vợ, sắm đồ nữ trang cho vợ”. Qua đây cho chúng ta thấy được rằng, những lời Đức Phật dạy rất chí tình chí lý, và thậm chí là rất tế nhị. Ngài hiểu rõ bản chất tâm lý của người đàn ông là thích làm kẻ cả, thích điều khiển, sai bảo người khác, nên Ngài dạy người chồng phải biết kính trọng vợ, giao quyền hành cho vợ. Ngài hiểu rõ tâm lý của người phụ nữ là thích được quan tâm, chiều chuộng, nên Ngài dạy người chồng nên quan tâm đến vợ, tặng quà cho vợ, nhất là vào những dịp đặc biệt. Đúng là cái nhìn của bậc Giác ngộ, những lời dạy của Ngài khiến cho mọi người không thể nào phê bình được.


HÓA GIẢI RẮC RỐI TRONG QUAN HỆ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH THEO LỜI PHẬT DẠY


Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái

Khi xã hội càng phát triển nhanh thì mâu thuẫn, rắc rối giữa cha mẹ và con cái trong gia đình càng dễ phát sinh. Nguyên nhân gây ra mâu thuẫn, rắc rối đầu tiên ấy là do khoảng cách thế hệ, tức là sự khác biệt về ý thức hệ, về quan điểm, tư tưởng đối với những vấn đề trong cuộc sống, sự khác biệt về sở thích, và thậm chí là khác biệt về nhận thức, tầm hiểu biết,… Chính những khác biệt này đã làm chất xúc tác cho những mâu thuẫn, bất hòa, rắc rối nảy sinh trong quan hệ cha mẹ và con cái. Việc cha mẹ bị cuốn theo công việc, bỏ bê con cái, không quan tâm đến đời sống gia đình cũng là một tác nhân quan trọng dẫn đến rắc rối, mâu thuẫn trong quan hệ cha mẹ và con cái, và thậm chí là đẩy con cái đến những con đường tăm tối, sa đạo, phạm pháp, đánh mất nhân cách đạo đức. Thực trạng xã hội cho thấy có không ít gia đình, cha mẹ không có thời gian dành cho con cái, không quan tâm đến đời sống tình cảm của con, họ chỉ biết bù đắp cho con bằng vật chất, trang bị cho con các đồ dùng cá nhân hiện đại, cho con tiền, quà,… Đến khi phát hiện ra con mình hư hỏng thì mới hối hận, tự trách mình, hoặc là rầy la, đánh đập con, đối xử cộc cằn, thô bạo, thiếu tế nhị đối với con. Cũng chính vì cha mẹ bỏ bê trách nhiệm giáo dục con cái cho nên đã dẫn đến những vấn đề thương tâm trong xã hội, một bộ phận thanh thiếu niên suy thoái đạo đức, có những hành động mất hết tính người, con giết cha, con đánh mẹ, con hành hạ cha mẹ…

Để thiết lập mối quan hệ tốt đẹp giữa cha mẹ và con cái, trong kinh Thiện Sanh, Đức Phật đã đưa ra những bổn phận mà người làm cha làm mẹ cần phải thực hiện đối với con của mình: “Ngăn chặn con làm điều ác, khuyến khích con làm điều thiện, dạy con nghề nghiệp, cưới vợ xứng đáng cho con, đúng thời trao của thừa tự cho con”. Đối với bổn phận của người làm con, Đức Phật dạy: “Phải nuôi dưỡng cha mẹ, thực hiện bổn phận đối với cha mẹ, gìn giữ gia đình và truyền thống gia phong, bảo vệ tài sản thừa tự, tổ chức tang lễ khi cha mẹ qua đời”.

Qua những lời phật dạy này chúng ta thấy rõ, Đức Phật khuyên các bậc cha mẹ không chỉ chăm lo cho con về phương diện vật chất mà cả phương diện tinh thần, nhân cách đạo đức của con nữa. Chỉ có sự chăm sóc và giáo dục toàn diện như thế mới mong giúp con trở thành những người con ngoan, trò giỏi, người công dân tốt, hữu ích cho xã hội. Trong phương pháp giáo dục của mình, cha mẹ phải đem tất cả tình thương yêu của mình để giáo dục con. Tuy nhiên cha mẹ cũng không nên quá chiều chuộng con. Nên nhớ là thương yêu nhưng không chiều chuộng, thương yêu nhưng cũng cần phải có sự nghiêm khắc, kỷ luật trong quá trình giáo dục con. Một đứa trẻ mà bị thiếu tình thương yêu của cha mẹ, của những người thân thì chẳng khác gì cây xanh bị thiếu nước, không thể phát triển bình thường được. Vì thế, các bậc cha mẹ cần phải dành thời gian quan tâm, chăm sóc và giáo dục con cái để có được một mái ấm hạnh phúc. Về phía con cái thì cũng phải biết hiếu thảo với cha mẹ, kính trọng và thương yêu cha mẹ, chăm sóc cha mẹ khi đau ốm, thường xuyên quan tâm và hỏi thăm cha mẹ, phụng dưỡng mẹ cha lúc về già. Đặc biệt là ủng hộ và khuyến khích cha mẹ sống một cuộc sống hiền lương, thánh thiện để giúp cho cha mẹ có được hạnh phúc trong hiện tại và cả trong tương lai.

Mối quan hệ giữa các anh chị em trong gia đình

Sự mâu thuẫn giữa các anh chị em trong gia đình thì ít diễn ra hơn so với giữa vợ chồng với nhau và giữa cha mẹ với con cái. Tuy nhiên, sự rắc rối trong mối quan hệ này cũng đã làm cho không ít người phải khổ đau, thậm chí là đưa đến những hậu quả hết sức thương tâm, anh chị em oán hận nhau, không nhìn mặt nhau, mưu hại nhau và thậm chí là chém giết lẫn nhau.

Những nguyên nhân chính dẫn đến mâu thuẫn, bất hòa trong mối quan hệ giữa các anh chị em trong gia đình thường là do sự ganh tị, đố kỵ lẫn nhau giữa các anh chị em vì sự bất bình đẳng về những quyền lợi vật chất cũng như tinh thần, đôi khi anh chị em ganh tị với nhau chỉ vì hơn thua nhau về năng lực, về nhan sắc, về những tài vặt,…; hoặc là do lòng vị kỷ, thiếu sự thương yêu và nhường nhịn lẫn nhau giữa các anh chị em trong gia đình. Để hóa giải những rắc rối, mâu thuẫn giữa anh chị em trong gia đình với nhau, theo tinh thần của giáo lý đạo Phật, thì các anh chị em trong gia đình nên thường xuyên quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau để thiết lập tình cảm thân thiết với nhau, để hiểu nhau và thương yêu lẫn nhau. Khi anh chị em thật sự hiểu và thương yêu lẫn nhau, kính trọng nhau thì sẽ không xảy ra tình trạng ganh tị, đố kỵ, hoặc là không nhường nhịn nhau nữa.

Những pháp tu chung cho mọi thành viên

Bên cạnh những lời dạy, những giải pháp áp dụng riêng cho từng mối quan hệ, trong kho tàng giáo lý của Phật giáo còn có những phương pháp chung, áp dụng cho tất cả mọi thành viên trong gia đình, khi các thành viên trong gia đình đều thực tập những giáo pháp ấy thì sẽ hạn chế được rất nhiều vấn đề rắc rối, mâu thuẫn và bất hòa, góp phần xây dựng gia đình ngày càng hạnh phúc, ấm êm.

Ở đây, phải kể đến trước tiên ấy là pháp tu Tứ vô lượng tâm: từ, bi, hỷ, và xả. Từ có nghĩa là đem đến hạnh phúc cho người khác, làm cho người khác có hạnh phúc. Nếu thương yêu một người nào đó mà không đem đến hạnh phúc cho người kia, chỉ làm cho người kia thêm khổ đau thì cái đó không phải là tình thương yêu đích thực. Bi có nghĩa là làm cho người khác vơi bớt khổ đau. Bằng tình thương yêu, chúng ta dùng đủ mọi phương tiện để giúp người khác vơi bớt khổ đau, bất hạnh thì gọi là bi. Hỷ có nghĩa là niềm vui, khi thương yêu nhau thì chúng ta cần phải làm sao để cho cả người thương và người được thương đều cảm thấy vui vẻ. Hỷ ở đây cũng có thể được hiểu là tùy hỷ, tức là chúng ta cảm thấy vui trước niềm vui, hạnh phúc, sự thành đạt của người khác. Hiểu một cách nôm na, tùy hỷ có nghĩa là vui theo người khác. Nếu mọi người biết tu tập tâm hỷ, tùy hỷ, thì sẽ không còn có lòng ganh tị, đố kỵ nữa. Xả có nghĩa là xả bỏ mọi định kiến, phân biệt, không có kỳ thị với bất cứ một ai, không ôm lòng oán hận ai cả. Trong gia đình đôi khi xảy ra bất hòa, mâu thuẫn, nhưng khi chuyện giải quyết xong rồi thì thôi, không phân biệt đối xử với người gây bất hòa, mâu thuẫn với mình nữa, ấy chính là chúng ta đang thực tập tâm xả.

Để cho gia đình được hạnh phúc, tình thương yêu giữa các thành viên trong gia đình với nhau được thăng hoa thì tình thương yêu ấy phải hội đủ cả bốn yếu tố từ, bi, hỷ, và xả. Bốn tố chất của tình thương yêu này phải được nuôi dưỡng và thực tập hàng ngày chứ không phải tự nhiên mà có được. Có một điều mà mọi thành viên trong gia đình cần phải ý thức rõ, ấy là khổ đau hay hạnh phúc của mỗi cá nhân trong gia đình đều có ảnh hưởng đến các thành viên khác, nhất là đối với những gia đình Á Đông, những gia đình mà sự ràng buộc, gắn kết giữa càng thành viên khá chặt chẽ. Hạnh phúc hay khổ đau không phải là vấn đề của cá nhân nữa, mà là của cả gia đình. Khi con cái khổ đau thì cha mẹ cũng đâu có hạnh phúc, khi cha mẹ bất hòa thì con cái cũng khổ theo. Để nuôi lớn được tình thương yêu như thế thì mọi người cần phải thật sự hiểu nhau, cần phải có trí tuệ, sáng suốt để nhìn nhận vấn đề, đánh giá mọi việc và tìm ra giải pháp tích cực nhất cho vấn đề đang phải đối mặt trong gia đình. Nếu thương nhau mà không hiểu nhau thì nhiều khi lại làm khổ nhau.

Có một giải pháp rất hay mà Đức Phật đã dạy để giải quyết sự bất hòa, đó là phương pháp “Đệ tam nhân”. Chúng ta có thể áp dụng phương pháp này để giải quyết bất hòa, mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình. Đệ tam nhân ở đây có thể là người thứ ba, hoặc cũng có thể là một vật trung gian, làm cầu nối giữa những thành viên bất hòa trong gia đình với nhau, để giúp họ hiểu nhau hơn. Chúng ta thường thấy ở Việt Nam, khi vợ chồng bất hòa nhau thì thường nhờ cha mẹ đôi bên phân xử và hòa giải, hoặc là nhờ đến bạn bè thân thiết, hoặc là những người có uy tín; anh em bất hòa nhau thì nhờ đến cha mẹ hòa giải, như thế có nghĩa là chúng ta đã áp dụng phương pháp Đệ tam nhân. Vì người ngoài thường có cái nhìn sáng suốt và khách quan hơn, có nhận định đầy đủ hơn là người trong cuộc, do vậy mà họ có thể nói ra để cho cả hai bên hiểu nhau và thông cảm với nhau hơn, nhờ vậy mà hóa giải được sự bất hòa. Tuy nhiên, nếu sự bất hòa, mâu thuẫn xuất phát từ những vấn đề tế nhị, không thể nào bày tỏ với người khác được, hoặc là thường xuyên xảy ra bất hòa quá thì việc nhờ đến người thứ ba có vẻ không khả thi lắm. Trong trường hợp này, nếu không trực tiếp giải quyết được thì có thể dùng đến một mảnh giấy, hoặc là một quyển sổ làm cầu nối trung gian để hai bên bất hòa có thể trao đổi với nhau. Dùng mảnh giấy hay quyển sổ để viết lên đó những tâm tư tình cảm, suy nghĩ của mình rồi tế nhị đưa cho bên kia xem, để cho bên kia hiểu mình hơn. Chính kênh truyền thông này sẽ giúp cho hai bên hiểu nhau hơn, một khi đã hiểu nhau rồi thì sẽ dễ dàng thông cảm và thương yêu nhau hơn. Trong thời đại công nghệ thông tin như hiện nay, có thể dùng tin nhắn điện thoại, dùng email hoặc các phần mềm nhắn tin để làm phương tiện thiết lập kênh truyền thông giữa những người bất hòa với nhau.

Thực tập chánh niệm cũng góp phần không nhỏ trong việc hạn chế những mâu thuẫn, bất hòa trong gia đình, làm cho gia đình ngày thêm đầm ấm, hạnh phúc. Khi có chánh niệm thì sẽ dễ dàng kiểm soát được ý nghĩ, lời nói và hành động của bản thân, không để những ý nghĩ tiêu cực, những lời nói bất hòa, những hành động gây mất lòng người khác phát sinh. Thực tập chánh niệm có nghĩa là chúng ta luôn ý thức rõ về bản thân cũng như ngoại cảnh, biết mình đang nghĩ gì, nói gì và làm gì, biết ngoại cảnh đang như thế nào. Với chánh niệm, chúng ta nhìn nhận vấn đề một cách khách quan, như thật, không bị bất kỳ một yếu tố nào chi phối hoặc điều chỉnh sự nhận thức, đánh giá của chúng ta cả. Chánh niệm giúp điều chỉnh ba nghiệp thân, miệng, ý của chúng ta theo chiều hướng tích cực, không để cho những ý nghĩ bất thiện có cơ hội lớn mạnh trong tâm để rồi biểu lộ qua lời nói và hạnh động. Chánh niệm còn giúp cho mọi người có sự quan tâm và nuôi dưỡng tình thương yêu. Khi tiếp xúc với nhau bằng chánh niệm, chúng ta dễ dàng phát hiện ra người thương cần gì nơi ta, có những vấn đề gì cần giải quyết để xây dựng và giữ vững quan hệ giữa hai người. Như khi cùng nhau đi dạo, bằng năng lực chánh niệm, ta thấy được trong đôi mắt người thương mình có những nét lo âu, ta biết phải nói gì, làm gì, để người ấy vơi nhẹ phần nào sự buồn khổ. Đó cũng là một cách san sẻ, vun bón cho hạnh phúc gia đình càng thêm lớn mạnh. Nhờ có chánh niệm mà mình cảm nhận được sự có mặt của người thương và tình cảm của người ấy dành cho mình. Bởi đôi khi ngồi bên cạnh mẹ mà ta không ý thức được sự có mặt của mẹ, vì ta đang dán mắt vào màn hình ti vi, đang bị cuốn hút bởi bộ phim hấp dẫn, bởi trận cầu gay cấn.

Giữ gìn năm giới cấm, trong đó quan trọng nhất là giới không tà hạnh, không nói dối và không uống rượu hoặc sử dụng các chất gây nghiện, cũng góp phần không nhỏ trong sự bảo vệ và xây dựng hạnh phúc gia đình. Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến vợ chồng bất hòa, gia đình ly tan, thì nguyên nhân chính yếu nhất đó là sự thiếu chung thủy của vợ hoặc chồng. Nếu như cả vợ và chồng đều giữ gìn giới không tà hạnh, tức là chung thủy với người hôn phối của mình, không có quan hệ bất chánh với người khác, thì sẽ không xảy ra tình trạng ghen tuông, dẫn đến ly thân, ly dị, để rồi vợ chồng chia ly, gia đình chia rẽ, con cái khổ đau và nhiều hệ lụy khác nữa. Sử dụng các chất gây nghiện và thiếu trung thực cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến đánh mất hạnh phúc gia đình.

Như vậy chúng ta có thể rút ra những biện pháp để bảo vệ và xây dựng hạnh phúc gia đình, giải quyết những rắc rối, bất hòa trong gia đình như sau:

- Giữa các thành viên trong gia đình phải thường xuyên giao tiếp, trò chuyện với nhau. Giao tiếp là yếu tố quan trọng nhất để thắt chặt mối quan hệ trong gia đình. Thông qua giao tiếp mà mọi người chia sẻ tâm tư tình cảm, để biết được những gì người khác đang làm, để hiểu nhau hơn và hỗ trợ, động viên lẫn nhau.

- Dành thời gian để quan tâm đến nhau, cùng nhau tham gia các sinh hoạt chung của gia đình, như là các hoạt động vui chơi, giải trí, cùng ăn cơm chung,…

- Giữa vợ chồng với nhau cần phải thủy chung son sắt, cởi mở với nhau.

- Các thành viên cùng nhau chia sẻ trách nhiệm, công việc trong gia đình, cùng nhau làm việc để đem lại sự ấm no, hạnh phúc cho gia đình.

- Cùng nhau tu tập, tham gia các sinh hoạt tâm linh, như là cùng nhau tụng kinh, ngồi thiền, cùng nhau đi chùa, đi làm việc thiện,… Điều này góp phần làm cho cuộc sống gia đình thêm ý vị, thêm sâu sắc và bền vững.

- Tôn trọng lẫn nhau, nói với nhau những lời ái ngữ, đối xử với nhau theo cách mà mình muốn người kia đối xử với mình.

- Thận trọng trong mọi hành vi, cử chỉ, và cha mẹ phải làm gương cho con cái noi theo. Con cái thường lấy cha mẹ làm mẫu mực, học theo những gì cha mẹ làm chứ không phải theo những gì cha mẹ bảo chúng làm. Do vậy, lời nói phải đi đôi với việc làm, nếu không thì sẽ đánh mất sự tôn trọng nơi người khác.

- Cùng nhau thảo luận một cách cởi mở về các vấn đề liên quan đến quan hệ cá nhân và cùng nhau tìm giải pháp cho những rắc rối nảy sinh trong mối quan hệ của mình.

- Mỗi thành viên nên tự biết những hạn chế của mình khi có sự tranh luận hoặc giải quyết vấn đề. Nên giải lao khi cần thiết. Điều này sẽ ngăn ngừa những đổ vỡ hoặc hối hận về sau. Đừng bao giờ đem sự tức giận theo mình lên giường ngủ.

- Cần hỗ trợ lẫn nhau và có những lời động viên, khích lệ tích cực dành cho nhau, giúp đỡ nhau đạt đến thành công.

- Thực hiện và duy trì những sinh hoạt truyền thống của gia đình.

- Dành cho nhau tình thương yêu dịu ngọt và chăm sóc lẫn nhau, đừng bao giờ chối bỏ những người thương yêu của mình.

Nếu các thành viên trong gia đình làm được những điều này thì chắc chắn sẽ có được một gia đình an vui và hạnh phúc.

Theo SKCĐ

Có thể bạn sẽ thích